Beatriz Chivite

chiviteAskatasuna, etengabeko borroka bat, Angela Davis (Katakrak, 2016)
Feminismo beltzak, intersekzionalitateak eta aurreko beste hainbeste askapen mugimenduk gaur egungo borroketan duten garrantziaz gogoetatu du Davisek liburu garrantzitsu honetan.

Ene herri txikia, Gaël Faye (Igela, 2019)
Liburu izan aurretik, Fayeren rap abesti bat izan zen Ene herri txikia, Burundin igarotako haurtzaroaren kontakizuna; guda, erbeste eta kontinenteen arteko bizitzari buruzko testigantza.

Bizitzea ez al da oso arriskutsua?, Joseba Sarrionandia (Pamiela, 2018)
Habanako gauetan idatzitako liburu hau gogoetaz, galderaz eta isilunez betetako eguneroko interesgarria da.

‘Ganbila’ antzerki bildumaren bigarren labealdia aurkeztu dute

ganbila

Antzokiak fisikoki betetzeko zain gauden honetan, Ganbila antzerki bildumaren bigarren olatuko liburuak aurkeztu berri dituzte. Lehenengoa, Isiltasuna, Dxusturi Teatroa konpainiako Eneritz Artetxe Aranazen lana da, eta bi antzezlanez osaturik dago: Isiltasuna bera eta Karramarroa. Bigarrena, Mami Lebrun, Kepa Errastik idatzia da, eta 2016an estreinatu zuen Xake Produkzioak konpainiarekin batera. Amaitzeko, Galder Perezen Hiru geltoki lurrun dugu, hiru antzezlanez osaturiko antologia: Lurrun minez, Lau metrora eta Off the Record. Proiektuaren izenak ispilu ganbilei egiten die erreferentzia, eta, antolatzaileen hitzetan, oso metafora egokia da. Izan ere, “ispilu hauek, oro har, ikuspegi zabala izan nahi den egoeretan erabiltzen dira; hala ere, irudi deformatua ematen dute”. Bilduma EHAZE-Antzerkizale elkarteak eta Susa argitaletxeak bultzatu dute elkarlanean, Oier Guillan antzerkigileak koordinaturik. Urtero, sei antzerki liburu argitaratuko dira: udaberrian hiru eta udazkenean beste hiru.


zaldizoroZALDI ZORO, oglala siux tribuaren buruzagietako bat izan zen. Eleberri batean jasotzeko moduko bizitza izan zuen, eta horixe bera egin zuen, 1942. urtean, Mari Sandoz idazle eta historialari estatubatuarrak. Orain, ia 80 urte geroago, euskaldunok ere badugu pertsonaia historikoaren biografia dramatizatua irakurtzeko aukera, Aitor Fresnedo Gerrikagoitia portugaletetarrak euskarara ekarri baitu. Euskal presoa da Fresnedo, eta kartzelan burutu ditu, 5 urtean, itzulpen lanak. Liburua Ataramiñek argitaratu du.

 

 

 

enebaitanEne baitan bizi da
Maddi Ane Txoperena
Elkar, 2020

Amatxi Josefinaren bizipenen gibeletik abiatzen da Marie. Ez zaio erraza suertatuko, zeren bila dabilen ere ez dakielako. Halere, pixkanaka, Josefinaren gazte garaiko amets, pentsamendu eta bizi-minak jasoko ditu, kutxa batean gotorturiko oroitzapen zatiak balira bezala. Askotariko istorioak gurutzatzen dira eleberri honetan: Ipar Euskal Herriko emazteen errealitateak, amodio istorioak, familiarteko harreman korapilatsuak... Guztia etorkizunaren eta orainaren arteko zubi jolas batean.

argiantzaArgiantza
Pello Lizarralde
Erein, 2020

1982ko irailean gaude eta Ramon Beitia, hainbat zinema aretoren arduradun kudeatzailea, kontu ikuskaritza lanetan murgilduta dago. Irabaziak gero eta eskasagoak direla eta, Ramonen nagusi gazteak kontuak baino ez ditu buruan. Negozioaren gordina azaldu beharko dio gure kudeatzaileak lotsa gutxi eta eskrupulu gutxiagoko gazteari. Eleberriak agur egin nahi dio munduari begiratzeko modu bati, izate eta bizitzeko aldarte bati.

 

Karmele Jaioren ‘Aitaren etxea’, 111 Akademiaren saridun

akademia

Karmele Jaio idazle eta kazetari gasteiztarrak irabazi du 111 Akademiaren Saria, bigarrenez. XXIV. edizio honetan, Akademiako kideek Jaioren Aitaren etxea izendatu dute 2019ko libururik gogokoena. Andoainen kokatua, Euskal Herriko literaturazaleen bilgunea da Akademia. Une honetan, 201 kide ditu. Horietatik 114k hartu dute parte 2019ko saridunaren hautaketan, 2020ko urtarrila eta apirila bitartean banaturiko hiru txandatan. Bozketa guztietan, Jaioren eleberriak jaso ditu boto gehien, azkenekoan lehiakide izan zuen Bernardo Atxagaren Etxeak eta hilobiak nobelaren gainetik. 2019ko hau ez da Jaioren lehenengo 111 Akademiaren Saria, 2006an ere jaso zuen, Amaren eskuak eleberriagatik. Hala, aitorpen hori bi aldiz jaso duten idazleen taldean sartu da Jaio, Ur Apalategi, Anjel Lertxundi, Ramon Saizarbitoria eta Harkaitz Canorekin batera. Nobelak maskulinitatea eraiki eta transmititzeko moduak ditu hizpide, eta, oro har, generoak pertsonen bizitzetan duen eragin itzelaz ari da.


zubikaraiONDARROAKO UDALAK eta Elkar argitaletxeak beste behin abiatu dute eleberri sorkuntzarako Augustin Zubikarai bekarako deialdia; hogeigarren edizioa du aurten. Beka eskuratzen duenak 6.000 euro jasotzen ditu nobela bat idazteko. Parte hartu ahal izateko, interesdunek eleberri baten proiektua aurkeztu behar dute, irailaren 30a baino lehen, originala eta euskaraz sortua, idazlanaren lagin batekin batera. Irabazleak, izendatua izan ondoren, sariaren erdia jasoko du, eta gainerakoa eleberria amaitutakoan. Epaimahaia Ana Urkiza, Leire Bilbao eta Xabier Mendigurenek osaturik dago. Iazko edizioa Eneko Barberenak irabazi zuen. Katixa Agirreren Amek ez dute eta Alberto Ladronen Xake mate lanek ere erdietsi dute beka hau, besteak beste.

gerraGERRA GARAIKO AMETSAK
Ngugi wa Thiong'o
Itzulpena: Olatz Prat Aizpuru
Erein&Igela, 2019

Aita bat, lau emazte eta hogeita lau senideko familia kikuyu batean jaio zen Ngugi wa Thiong’o, Limurun (Kenya), 1938an. Haurtzaro xume bezain zoriontsuan, ia ez da ohartuko britainiarren mendean bizi dela. Gerora, ordea, aldaketak hasiko dira, eta urteen poderioz handiagoa izango da horien eragina bere bizitzan, urruneko itzal gisa ikusten zuen inperioaren bortizkeria eta haren kontrako altxamenduen ondorioak etxeraino sartuko direlako.

moskitoMOSKITO
Igor Estankona Bilbao
Susa, 2020

Estankonaren bosgarren poema liburua azkena argitaratu zuenetik hamaika urte igaro ondoren kaleratu da. Bizitzako bideak bezain zabala eta ustekabekoa, aitatasunaz ari da egilea, bikoteaz, nazioaz, heriotzaz. Agerpenean eta desagerpenean, adieraztean eta ezkutatzean oinarritzen den unibertsoa da berea, hainbat irakurketarako aukera iradokitzen duena. Poetak badaki zinikoa izaten, baina baita esperantzari eta poesiaren edertasunari eusten ere.

Josu Goikoetxea

goikoetxeaHezurrezko xirulak, Joseba Sarrionandia (Elkar, 1991). Duela urte asko, Sarrionandiak sarbide ederra eman zigun munduko poesiara. Poema jasoak, herrikoak, zaharrak, XX. mendekoak... Orriotan irakurri nuen oraindik gogoan iltzatuta dudan poema bat, Kokonuko indioena: “Mendi gainera igo eta / Eseri nintzen: Han ere gurutzea aurkiturik / Negar egin nuen”.
Haragia, Eider Rodriguez (Susa, 2007). Eider Rodriguezi irakurri nion lehen liburua izan zen, eta antsiaz irentsi nituen liburuko hamabi ipuinak. Ordura arte euskal literaturan irakurri gabeko estiloa antzeman nion, Raymond Carverren ipuinak gogorarazten zizkidana. Ipuin zorrotzak eta zehatzak.
Nevadako egunak, Bernardo Atxaga (Pamiela, 2013). Beste lurralde batzuk eta kontatzeko beste modu bat Atxagaren ibilbidean. Estatu Batuetako Nevadan igaro zuen aldiaren emaitza da eleberri berezi hau. Nevadako desertua deskribatzen digu, eta han gaudela ematen du. Idazle handi baten distira itsugarriak.

Idurre Eskisabel

idurreHona nire liburu kutunen gaurko hirukoa (nahiz eta bihar, ziurrenera, izango diren beste hiru; etzi beste hiru… hamaika osatu arte!).
Iturria, Unai Elorriaga (Susa, 2019): beharbada, duela oso gutxi irakurri dudalako. Beharbada, errealitatetik apartatuta egungo errealitate irreal hau ulertzeko lorratz batzuk usnarazi dizkidalako ipuin sorta nobelatu honek, itxialdiaren iragarpen profetikoa barne.
Euskal harriak, Joseba Azkarraga Etxagibel (Alberdania, 2011): akaso, irakurri nuenean (finantza krisi izendatu zuten arpilatze betean) ekintzara bultzatu ninduen saiakera izan zelako: kolapsoaren iragarpen zorrotz argudiatu eta zehatz dokumentatua. Akaso, lasaialdian bertan gozokerian ahaztuta eduki dudalako. Akaso, bertan jasotakoak orain are eta egiagoak ez ezik, akuilu zorrotzagoak ere badirelako.
Zergatik panpox, Arantxa Urretabizkaia (Erein, 1979): ziurrenik, honelako zerrendetan klasiko bat sartzeko premia sentitzen delako. Ziurrenik, irakurri nuenean nintzen neskato hura emakumezkook ahots eta subjektu garela jabearazi zuelako, euskaraz.