Beñat Sarasola

sarasolaPiano gainean gosaltzen, Harkaitz Cano.
Harkaitz Canoren obraren baitan, ez da, ziur aski, onen-onenen artekoa, baina hauxe izan zen Canori irakurri nion lehen liburua. Berez, New Yorken bizi zela (Pasaia Blues idaztera joan zen, Joseba Jaka bekaren laguntzaz) Egunkariarako idatzi zituen kroniken bilduma da, baina ezagun zaio artikulu bilduma soila baino gehiago dela.
The Waves, Virginia Woolf.
Woolfen nobela erradikalenetako bat. Teknika narratiboaren aldetik, maistralana. Sei pertsonaiaren bizitzetan murgiltze hordigarria, bakoitzaren bakarrizketa amaigabeez txirikordaturik. Bederatzi interludio zoragarri ere baditu, egun baten joana zatika deskribatuz bizitzaren zikloak irudikatzen dituztenak.
Lunch Poems, Frank O’Hara.
O’Hara MoMA museoko komisarioa izan zen, eta bazkaltzeko garaian museo ondoko kafetegian idatzi zituen poemek osatzen dute liburua. Pop erreferentziak, surrealismo kutsua, eta halako zorion berezia darizkie bere poemei. Horietako batean dioen bezala, XX. mendea, hondamendiak gorabehera, zoragarria izan daitekeelako.

Etxaniz Rojo, garai modernoetako harreman epistolarraz

etxaniz

Denok gara Google (Erein) izeneko nobela kaleratu du Xabier Etxaniz Rojok. Bi narraziok osatzen dute eleberria, baina, halako batean, bat egiten dute bilaketa banatan oinarrituriko bi istorioek. Euskal idazle arrakastatsu bat, Iñigo Ormazabal, ziberespazioan bakarrik ezagutzen duen Oianko izeneko emakumearen bila ari da, ezinean, Oianko ez delako emakume horren benetako izena. Maria, berriz, Ormazabalen maitalea, amarentzat gerra garaian oso garrantzitsua izan zen pertsona baten peskizan dabil: frantsesaren semea. Ideia bera dute bi narrazioek: badago ez jakitea baino gauza latzagorik. Etxaniz Rojok “gaur egungo maitasun istorioa” kontatu nahi izan du liburu honetan, “gaur egungo tresneria” erabiltzen duena; izan ere, egileak berak liburuaren aurkezpenean aitortu zuenez, idazten hasi zenean ez zegoen sare sozialik, eta “haien agerpenak izugarri aldatu ditu gauzak”.


aintzaneAINTZANE USANDIZAGAK zortzi istorio autonomo idatzi ditu bere lehenengo liburu honetarako: Kabitu ezina (Elkar). Narrazio bakoitzak bere mundua eta pertsonaiak eduki arren, badituzte hainbat ezaugarri komunean: egunerokoan gertatzen diren istorioak dira, giza harremanak ardatz, eta pertsonaiak beren egunerokotasuna neurri batean aztoratuko dien egoera berezien aurrean aurkitzen dira. Hala, Judith da ipuin bateko protagonistetako bat: lagun guztiak oporretan dituela, haietako batek utzitako txakurra zaintzen pasa behar du uda. Ama hil hurren egonik, hiru neba-arreba aspaldiko partez elkartuko dira, eta haien arteko ezinegonak berriz ere azalduko dira. Beste narrazio batean, bikote baten bidaia zoragarriaren erdian, ezusteko txiki bat amildegi bihurtzen joango da…

 

 

 

 

 

 

 

kezkoKEZKO BOLA BATEK ITOAK BIRIKAK
Miel A. Elustondo
Txalaparta, 2019

Zerk eraman zuen Helena Tiucalera? Nor zer Amerika izeneko kubatarra? Zergatik elkartu ziren Guatemalako herri txiki hartan? Nor zen Ñana? Eta nolatan bukatu zuten Ñanak eta Helenak Iruñean? Zertan zebilen Garbiñe Dakotako Pine Ridge erreserban? Zerk lotzen zuen Johnny Douglas Euskal Herriarekin? Eta On Jaime? Latinoamerikatik Nafarroako geografia zeharkatzera eramanen gaituen eleberri beltz honetan, euskara, literatura, sikarioak, ustelkeria… ageri dira.

disoluzioDISOLUZIO AGIRIAK
Jose Luis Otamendi
Susa, 2019

Egileak bizi ditugun garai aldakorrek sortzen dituzten galderak plazaratu ditu, poesia molde berria bilatuta. Zahartzen ari den gorputz baten kezkak, minak eta grinak ageri dira, giro politiko eta sozialari erreparatzen dion gorputza, bera baino lehenago zahartutakoen zaintzaren bidez zer datorkion ikusten duena. Idazlearen hasierako poemetako samurtasuna eta surrealismoa aurkituko ditu irakurleak liburuan, urteek eman dioten aberastasun teknikoaz batera.

Literaturia Zarautzen, liburuak baino zerbait gehiago

literaturia

Maiatzaren 10etik 12ra, Euskal Letren Plaza bihurtuko da Zarautz. Hiru egun horietan, idazleak, argitaletxeak eta irakurleak nahasiko dira Urola Kostako herrian, kaleetan eta aretoetan literaturaz gozatzeko. Maskara izango da aurtengo gaia; leloa, berriz, hauxe: "Zu naiz, ni zara". Era guztietako ekitaldiak izango dira Garoa liburu dendan, Musika Plazan eta Modelo areto berrituan: haur eta helduentzako emanaldiak, azoka, sariak... Eta, nola ez, aurten argitaratutako liburuen aurkezpenak; horietako batzuk, gainera, estreinaldiak. Bestelako ekitaldiak ere egongo dira, tartean komiki tailerra, bertso saio bereziak, solasaldiak edota Margolaria filmaren emanaldia. Halaber, omenaldi bana egingo zaie Anjel Lertxundi eta Yolanda Arrieta idazleei, larunbatean eta igandean, hurrenez hurren, literaturan egin duten lana aitortzeko. 2014tik ospatzen da Literaturia Zarautzen, aurreko bost edizioak Larrabetzun egin ostean.


 

basaBASA (Elkar, 2109) eleberria da Miren Amurizak 2017ko Igartza saria irabazi izanaren ondorioa. Amurizak mundu ikuskera baten akabera kontatzen du bertan, desagertzear diren pertsonaia mota baten eta gizarte eredu baten erretratu gordina eskainiz. Altzerreka baserri zaharrean bizi dira protagonistak: bertako seme Henry, urte luzez Ameriketan artzain ibilia, zangoa anputatu ziotenez geroztik ohean datza; hura koinatak zaintzen du, Sabina Gojenola alargunak. Honek egoskorkeriaz gobernatzen ditu elbarria eta etxaldea, seme-alabek egunerokoa erraztu nahi badiote ere. Sabinak uko egiten die modernitateari, erosotasunari eta inork ezarritako arrastoan sartzeari. Etxeko abereei baino ez die gozotasuna adierazten.

genesiazEUSKARAREN GENESIAZ
Juan Miguel Munarriz
Pamiela, 2019

Lan honen hasierako xedea izan zen euskararen jatorria ikertzen saiatzea. Lehen erronka, ordea, gaiari nondik heldu erabakitzea. Hondarrean, gaurko euskara izan da abiapuntua; zehazkiago, gaurko esaldiak. Horretarako, gramatika liburuak arakatuz, hizkuntza osoa aztarnategitzat hartu du Munarrizek. Egokia da emaitza euskararen garapenaz jakin-mina daukaten guztientzat, ez bakarrik hizkuntza adituentzat, era ulerterraz eta interesgarrian azaltzen baita ikerketa.

 

iraultzaIRAULTZA BERTIKALA
Edo zergatik ibiltzen diren gizakiak zutik
Ngugi wa Thiong’o
Itzultzailea: Iraitz Urkulo
Irudiak: Agustin Comotto
Txalaparta, 2019

Kikuyu hizkuntzan idatzitako estilo klasikoko alegia hau ahozko literatura tradizioari egindako omenaldia da. Laurogei hizkuntzatara baino gehiagotara itzulia, ipuinak giza gorputzaren eraketa kontatzen du, haren atalen arteko eztabaida baten bidez. Besoek eta hankek atal garrantzitsuenak direla erakutsi nahiko dute lehiaketa batean, eta gainerakoek beren iritzia adierazi nahiko dute. Animaliek erotzat joko dituzte.

Miel A. Elustondo

elustondoObabakoak, Bernardo Atxaga
Obabakoak baino lehen, han eta hemen irakurriak nituen liburuak dakartzan zenbait ipuin: Frantzisko Javier, Post Tenebras spero lucem, Camilo Lizardi… Haiek berriro irakurtzea plazer hutsa izan zen orduan, eta zoragarria da oraindik ere, baina haiek denak, eta testu gehiago, liburu batean bildurik irakurtzea zirraragarria izan zen. Sentipen ahaztezina.
Bidean ikasia, Arantxa Urretabizkaia
Hondarribiko alardearen gainean idazleak egindako kronika, gogoeta eta kontakizuna ikaragarria da. Latza da idazleak kontatzen duena, lotsagarria gure agintari goikoenen jarrera. Gezurra da emakumeen kontrako tratu txar hauek gerta daitezen uzten duen sistema demokratikoa. Beldurgarria iruditu zitzaidan egoera; Arantxa Urretabizkaiak inoiz idatzi duen lanik onena, berriz, Bidean ikasia.
Guardasola ahantzia, Koldo Izagirre
Nire gusturako, ez dago Koldo Izagirrek bezain artista idazten duen idazlerik. Ikaskizun zaizkit haren testu guztiak, izan olerki, izan narrazio luze-laburrak, hitzaldiak, gidoiak, itzulpenak… Gozatzeko ez ezik, ikasteko ere jotzen dut haren liburuetara. Guardasola ahantzia aipatu dut huraxe irakurri niolako lehenik, baina haren lan guztiak nituzke nire biblioteka hautatuan.