Bertsolaritza

bertsotrukDesafioz desafio ibiliko dira bertso eskolak Bertsotruk egitasmoari esker

Helduen bertso eskolen arteko harremanak sustatzeko asmoz, Bertsotruk egitasmoa ipini du abian Euskal Herriko Helduen Bertso Eskolen Batzordeak. Ekimenaren bitartez, bertso eskolen arteko desafioak egingo dira. Hogeita sei bertso eskolek eman dutenez izena, horien artekoak izango dira norgehiagokak. Horretarako, bederatzi multzo osatu dituzte bertso eskola parte hartzaileekin. Bertso eskola bakoitzak bere mul­tzoko beste biak hartuko ditu etxean, eta beste bi herrietakoek antolatutako ekitaldietara joango da. Hori bai, erronkak edozein motatakoak izango dira: bertso afariak, bertso antzerkia, bertso jolasa... Azaroan hasi zen ekimena, eta 2016ko maiatzera arte iraungo du. Saioei buruzko informazioa bi lekutan jaso daiteke: Xenpelar Dokumentazio Zentroaren Bertsolaritzaren Datu Basean (http://bdb.bertsozale.eus/) eta Bertsoa Sareko Plaza gunean (http://www.bertsoa.eus).

 

Ingurumena

antárticaAntartikako izotzaren urtzeak zelan eragingo die ozeanoei?

Klima aldaketa gai eztabaidagarria da zinez, iritzi kontrajarriak eragiten dituen neurrian. Lurra berotzen ari dela dioten zientzialariak asko izan arren, beste zenbaitzuk ukatu egiten dute, edota garrantzia kentzen diete ustezko berotzearen eraginei. Antartika mendebaldeko izotzari buruz argitaratu berri diren bi azterketa horren adibide garbiak dira. Alemaniako Potsdam Institute for Climate Impact Research delakoak Alaskako Unibertsitatearekin (AEB) batera egindako ikerketa baten arabera, Antartika mendebaldeko izotz mantua kolapso atzeraezinean sartuta egon liteke. Horren ondorioz, datozen mendeotan izotzaren urtze masiboa gertatuko ei da eta, beraz, ozeanoen maila nabarmen igoko da. Ikertzaileek egindako simulazioek erakutsi dutenez, hurrengo 2.000 urteetan metro bat gora egingo dute itsasoek, eta hemendik 10.000 urtera, ostera, 3 metro. Haatik, Grenobleko Unibertsitateko (Frantzia) eta The Open Universityko (Erresuma Batua) beste ikerketa batek aurreikuspen ezkorrenak ukatu ditu. Ikerketa horretan ere simulazioak egin dituzte, hainbat faktore kontuan hartuta: izotz geruzen egoera, satelite bidezko datuak, berotegi gasen emisioak... Horiek aztertuta, ikertzaileek aitortu dute Antartikako izotzen arriskua benetako mehatxua dela, “baina ez apokaliptikoa”. Datuak ere eman dituzte: 2100. urterako, munduko itsasoen maila 10 zentimetro igo daitekeela aipatu dute. Hori da, haien ustez, aurreikuspenik fidagarriena, eta igoera handiagoak baztertu dituzte. Halako datu saltsarekin, nori egin kasu?

Psikologia

despertadoresEsnatzean musika entzunez gero, ongi aukeratu abestiak!

Musikak gizakion aldartean eragina duela gauza jakina da, abesti motaren arabera aldatu egiten baita. Cambridgeko Unibertsitateko (Erresuma Batua) David M. Greenberg psikologoak harreman hori aztertu du, arreta jarrita eguneko une zehatz batean: goizean, esnatzen garen garaian. Greenbergen aburuz, abesti batzuk besteak baino egokiagoak dira, “motibaturik eta energiaz beterik” jaikitzeko aukera ematen digutelako. Abesti horiek, oro har, energia positiboa izaten dute, eta erritmoa pixkanaka areagotu ohi dute. Horrek, haren ustez, gizakion motibazioan eragiten du. Ikerketan, esnatzeko abestirik egokienak zerrendatu nahi izan ditu; horretarako, Spotify musika plataformaren erabiltzaileen laguntza izan du. Hala, esnatzeko abestirik onena Coldplay taldearen Viva la vida ei da. Zerrendako hurrengoak, hurrenkera honetan, honakoak dira: St. Luciaren Elevate; Macklemore & Ryan Lewisen Downtown; Bill Withersen Lovely Day; Aviciiren Wake Me Up; Pentatonixen Can't Sleep Love; Demi Lovatoren Confident; Arcade Fireren Wake Up; Hailee Steinfelden Love Myself eta Sam Smithen Money On My Mind. Bistakoa denez, herrialde anglosaxoietako erabiltzaileen zaletasunak dira nagusi zerrendan. Horiek horrela, zein euskal kantu izango lirateke onenak umore onez altxatzeko? Aukerak, behintzat, badira: Furra, furra; Goizian argi hastian...

Tradizioa

txondorraTxondorra piztu dute Arditurrin ikazkinen ogibide zaharra ezagutzeko 

Abenduaren 19ra arte, ikazkinen lana ezagutzeko parada izango da Arditurrin (Oiar­tzun) azaroaren 21etik pizturik den txondor bati esker. Oiartzungo Udalaren, Gipuzkoako Foru Aldundiaren eta Gipuzkoako Parketxe Sarearen ekimenez, laugarren urtez egin dute txondorra Arditurrin, egur-ikatza sortzeko an­tzina baliatzen zen teknika erakusteko asmoz. Hala, nork bere kabuz edota bisita gidatuetan bisitatu ahal izango da. Gainera, txondorrari buruzko bideo-emanaldiak eta argazki erakusketa ere ikusgai izango dira Arditurriko parketxean. Abenduaren 19an aterako dute ikatza, egitarau zabalaren baitan. Ondoren, abenduaren 24an, Olentzeroren ongietorrian baliatuko dute ikatz hori, Oiartzungo plazan. Duela hamarkada gutxira arte, ikazkintza jarduera garrantzitsua izan zen eskualdean, baita Euskal Herriko beste leku askotan ere. Berotzeko ahalmen handia izanik, egur-ikatza oso erabilia izan zen bai burdinaren langintzan, bai etxeetan. Egun, galdua da lanbidea, baina Aiako Harriko basoetan ugariak dira haren aztarnak, zuhaizti lepatu asko ikus baitaitezke. Txondorra ikusteko bisita gidatuetan parte hartu nahi izanez gero, aldez aurretik egin behar da erreserba Arditurriko Parketxera (943495069) edo Turismo Bulegora (943494521) deituta.

Arkeologia

koba20.000 urtetik gorako irudiak aurkitu dituzte Aizpitarteko kobazuloetan

Aztarnategi ezagun eta askotan aztertua izan arren, Errenteriako Aizpitarteko leizeek altxor ugari gordetzen dituzte oraindik ere. Gipuzkoako Foru Aldundiak eta Errenteriako Udalak jakinarazi dutenez, arkeologoek Paleolito garaiko hainbat irudi aurkitu dituzte aztarnategiko leizeetan, Felix Ugarte elkarteko espeleologoekin elkarlanean. Zaharrenak duela 28.000-20.000 urtekoak dira, eta hainbat animalia irudikatzen dituzte, bisonteak eta zaldiak, kasu. Grabatu horiek Gravette arokoak dira eta, nabarmendu dutenez, Kantaurialdean aurkituriko mota horretako bakarrak. Horiez gain, Madeleine aroko irudi gehiago topatu dituzte, hau da, orain dela 14.500-12.500 urtekoak. Zehazki, hiru bisonteren irudiak eta beste bospasei animaliaren arrastoak. Horien artean, haitz baten forma baliatuta zaldi baten burua irudikatzen duena dago. Irudiak ikustea zaila izan da, aurkikuntzaren egileek azaldu dutenez. Izan ere, asko marken bidez eginiko grabatuak dira eta ez dute kolorerik. Gainera, haietako zenbait nahiko egoera kaskarrean daude, batzuk kaltzitako kapekin erdi estaliak daudelako eta beste batzuk grafitiak dituztelako gainean. Nolanahi ere oso aurkikuntza garrantzitsuak direla azpimarratu dute.