HEDOI ETXARTE (Iruñea, 1986) idazlea, poeta eta itzultzailea da. Baita Iruñeko Katakrak proiektuaren sortzaile eta bazkideetako bat ere, Berria kazetako eta Ser Navarra irratiko iritzi emailea, solaskidea Euskadi Irratian… Sortaldekoak kaleratuko du urrian. M. Egimendi. Argazkiak: Amaia Zabalo.

Egiten duzunaz, alaba txikiaz, aitaren heriotzaz... mintzatu zara liburuan. Autobiografia modukoa da?
Ez, helburua izan da ahalik eta poema onenak egitea. Erreferente izan ditut Sharon Olds, Louise Glück eta Edna St. Vincent Millay. Beren egunerokoaz idazten dute, baina poema da garrantzitsuena. Haiengandik ikasi dut: nabarmengarria dela uste dudan zerbait gertatu bazait, beraiei gertatu zaiena nola kontatu duten aztertu dut. Nik Audi A4 autoari buruzko poema bat egin dut, baina agian liburu bat ere egin liteke horrekin: urte askoan gurean egon den autoa, esku askotatik igaroa, kilometro asko egina, gauza asko ikusia... hor badago zerbait. Baina zerbait hori aurkitu egin behar da, neure interesetik aparte. Auto bati egiten diozu olerkia, baina edozeinek dauka auto bat; edo abortu batez egiten baduzu poema, askori gertatu zaio hori, tamalez. Hortaz, saiatu behar zara gertatu zaizuna ondo ulertzen eta horri, kasuaren arabera, dentsitatea edo arintasuna ematen, gainerakoentzat nabarmena izan dadin. Kontua da irakurleak, gertukoa izan gabe eta egoera hori bizi izan gabe, hor poema bat ikusi eta zerbait aurkitzea.

Katakraken erretiratu nahi omen duzu...
Proiektuak egonkorrak ez badira, jendea ez bada luzaroan gelditzen bertan, zaila da haiei eustea. Guk kontrakoa pentsa badezakegu ere, gure bizitza zikloak ziklo historikoak baino laburragoak dira, eta zatikatzen baditugu... Osakidetzako langileen % 58 behin-behinekoak badira, zer osasun sistema da hori? Gauza bera Nafarroa Garaiko hezkuntzan: urtero, ekainean, milaka irakaslek ez badakite hurrengo ikasturtean Tafallan ala Beran ariko diren, zer atxikimendu izango dute ikastegiarekiko, lankideekiko eta lanarekiko? Ikasketa prozesu asko oso luzeak dira. Katakraken ikaragarri ikasi dugu pandemia garaian, aurretik eskarmentua eduki arren, lantaldearen zati handi bat La Hormiga Atómica liburu dendatik datorrelako. Baina denbora pasatzen da, jende berria sartzen da, aldaketa teknologikoak daude, kontzeptualak, eztabaidak... Hori galtzea edo ez zaintzea drama da. Proiektuak sortzea oso nekeza da, eta bukatzea... ez dut esango erraza denik, baina...

Maria Txibitek “argi” omen du euskara ez dutela merezimendutzat joko Nafarroako eremu ez euskaldunean...
Euskalgintza krisi handi batean dago, oso egoera latzean: kristalezko sabairaino iritsi gara Nafarroa Garaian, baina ez dugu inolako hipotesirik gorago joateko. Ez dugu indarrik euskaldunoi dagozkigun eskubideak zabaltzeko, ez dago ez protokolorik ez diskurtsorik. Arazoa Txibite balitz... Benetako arazoa da Nafarroa Garaian milaka lagunek ez dutela nahi beste milaka batzuek eskubideak izatea. Eta ez da, batzuetan EAEn gertatzen den bezala, hauteskunde aurreko esperpentoa edo polemika, ez; hemen, muga batera iritsi gara, eta duela 40 urtekoek zituzten anbizioen herena bete da.

Olerki bati ahotsa ematen diogunean, beste zerbait bihurtzen da

Twitterren asko egiten da bullyinga, baina ez da aukera bakarra

Ahotsa ematen didaten tokiak beste batzuen ahotsak sartzeko erabiltzen ditut

Jendea ez bada luzaroan gelditzen bertan, zaila da proiektuei eustea

Nafarroa Garaian, euskalgintza krisi handi batean dago, oso egoera latzean

Euskaldunak = klase ertaina identifikazioa oso arriskutsua da epe ertainera

KOLKOTIK

Zein bide erabiltzen duzu informatuta egoteko?
Asteburuetan, papera. Aste barruan, irratia bereziki.
Gehien poztuko zintuzkeen berria?
Nafarroa Garaiak Europako errenten eta jabetzen gaineko batez besteko zerga dauka.
Zer ez da falta inoiz zure etxeko hozkailuan?
Marmelada.
Zer moduz konpontzen zara sukaldean?
Etxean, neuk kozinatzen dut gehien, gustatzen zait.
Zer egiten duzu erlaxatu beharra duzunean?
Lo.
Zerk galarazten dizu loa?
Ezerk ez, asko gustatzen zait lo egitea.
Zerk ematen dizu lotsa?
Zein egoeratan nagoen, hitz egiteak.
Zerk beldurtzen zaitu?
Poliziak.
Zerk eragiten dizu barre?
Ia edozerk.
Eta negar?
Oroitzapenek.
Zure bizitzako leloa?
Amonarena: "Dagoenean bonbon, ez dagoenean egon".
Bizio bat?
Txokolatea.
Zer ikusten duzu ispiluaren aurrean jartzen zarenean?
Gero eta ile urdin gehiago.
Liburua, paperezkoa ala digitala?
Paperezkoa.
Autoan, musika ala irratia?
Irratia.
Nor da zuretzat heroia?
Valentina Terexkova.
Labur esanda, nolakoa da Hedoi Etxarte?
Gauzen arteko loturak aurkitzea gustuko duen pertsona bat.


Elkarrizketa osoa irakurri nahi duzu? Hil honetako aldizkaria salgai dago kioskoetan; era berean, harpidetza egin dezakezu: digitala nahiz paperekoa. Klikatu hemen.

Harpidedunentzako sarbidea:

Gogora nazazu

Hil honetako AIZU! aldizkarian erreportaje gehiago aurkituko dituzu. Horrez gain, “Ez da hain fazila” gehigarria ere eskura dezakezu. Hainbat eduki biltzen ditu: "Galde Debalde?" ataltxoa gramatika-zalantzak argitzeko, denbora-pasak, lehiaketak... Kioskoetan salgai, harpidetza ere egin dezakezu, digitala nahiz paperekoa. Klikatu hemen.