Belokeko monasterioak hamarkada loriatsuak bizi izan zituen. Kultura eta prestakuntza akademikoa pertsona gutxiegiren eskura zeuden garaian, funtzio garrantzitsua bete zuen esparru honek. Bere garai gorenean, ehun kide ere izan ziren, eta alor anitzetan aitzindaria izan zen Iparraldean, baita Euskal Herri osoan ere. Inhar Iraizotz. Argazkiak: Inhar Iraizotz.

Belokeko monasterioaren ibilbidea bukatu da. Hala jakinarazi zuten duela gutxi. Lekuaren garai loriatsuenak gibelean utzirik, gaur egun hamabost fraide besterik ez dago bertan. Ez da harritzekoa: urteak aitzina doaz eta zaharrak berriari bide ematen dio.
Ahurti (Lapurdi) herrian den fraide etxe honen historia aski berria da. 1875ean sortu zen, eta doi-doi ditu 150 urte. Haatik, bizitza labur horretan, mila eta bat gertakizun jazo dira haren inguruan. 1870 inguruan, euskaldun batzuei bizimodu monastiko beneditarraren gaineko interesa sortu zitzaien. Beneditarrak pobrezian bizitzeko eta eskulanetik bizitzeko hautua egiten dutelako dira ezagunak. Ora et labora, (otoitza eta lana), horixe dute lelo. Hasieratik, modu autonomoan jardun zuten, Baionako artzapezpikuaren agintetik kanpo. Mikel Erramuzpe (Aldude, Nafarroa Beherea, 1976) Belokeko historian aditua da. Haren erranetan, “pobrezian bizitzeko hautu horrekin nolabaiteko erradikaltasuna bilatzen zuten pertsona horiek, eta beren helburua zen Euskal Herriaren zerbitzura izanen zen monasterioa eraikitzea, euskalduna izanen zena”.

Otoitza eta lana
XIX. mendearen bukaeran, oraino laborantza eta abeltzaintza ziren nagusi mendialdean. Bizimodu gogorra eta ez oso emankorra. Miseriatik ihesi, gazteak hirietara edota Amerikara joaten ziren. Sei hamarkadan (1832-1891), Iparraldeko 80.000 gazte inguruk utzi omen zuten beren herria. Belokeko fraideak pobreak ziren arren, gainerako herritarrek baino aukera gehiago zituzten. Horrela, Adrien Gaxitegi fraidea (Aldude, 1921-2018) laborantza ikasketak egitera bidali zuten. Mikel Erramuzpek azaldu bezala, “Belokeko fraideek lan handia egin zuten Ipar Euskal Herriko laborantza miserablea garatzeko eta gazteak prestatzeko. Esaterako, laborantza eskolen sorrera sustatu zuten, eta Gaxitegik euskarazko lehen agronomia liburua idatzi zuen, 1963an: Laborantza, laborantzatik hobeki bizitzeko”. Ttotte Errotabehere (Baigorri, Nafarroa Beherea, 1943) laborariak urte luzez jardun zuen fraide horrekin lanean: “Belokeko monasterioa eredua izan zen, nire ustez. Haiek gauza berriak egiten saiatzen ziren, eta gu gibeletik joaten ginen. Ardi hazkuntzan, adibidez, haiek ekarri zituzten hona intseminazioa eta kontrol genetikoa”.

Artikuluaren zati hau bakarrik  harpidunek ikus dezakete. Mesedez, hemen klikatu harpidetza egiteko eta artikulu osoa ikusi ahal izateko.


Elkarrizketa/erreportaje osoa irakurri nahi duzu? Hil honetako aldizkaria salgai dago kioskoetan; era berean, harpidetza egin dezakezu: digitala nahiz paperekoa. Klikatu hemen.

Harpidedunentzako sarbidea:

Gogora nazazu

Hil honetako AIZU! aldizkarian erreportaje gehiago aurkituko dituzu. Horrez gain, “Ez da hain fazila” gehigarria ere eskura dezakezu. Hainbat eduki biltzen ditu: "Galde Debalde?" ataltxoa gramatika-zalantzak argitzeko, denbora-pasak, lehiaketak... Kioskoetan salgai, harpidetza ere egin dezakezu, digitala nahiz paperekoa. Klikatu hemen.