Berrogei urte bete ditu Irulegiko irratiak aurten. Proiektua 1981ean abiatu zuten Baigorri eta Donibane Garazi inguruko gazte batzuek. Helburu argia zuten: tokiko errealitatea islatu eta euskara zabalduko zuen hedabidea sortzea. Dagoeneko, ibilbide luzea egin du irrati honek, baserri bateko logela batean lehen estudioa eraiki zutenetik: hainbat langile, dozenaka laguntzaile, Ipar Euskal Herriko euskal irratien federazioa… Nafarroa Behereko errealitatea kontatzetik lurraldeko errealitatearen parte izatera igaro da Irulegiko irratia. Inhar Iraizotz. Argazkiak: Inhar Iraizotz.

Irulegiko irratiak 1981ean abiatu zuen bere ibilbidea. Garai nahasiak ziren, orduan, Euskal Herrian. Gatazka sozialek eztanda egin zuten, eta horren harira nazio zapalkuntzari buruzko kontzientzia gorpuztu zen. Euskal Pizkundea mende bat lehenago abiatua zen, baina 1936ko gerrak errotik moztu zuen euskal hizkuntza eta ondarea berreskuratzeko mugimendua. Haatik, belaunaldi berri bat abiatua zen 70eko hamarkadatik aitzina, bereziki pizkunde sozial eta kulturalari segida emateko. Alabaina, ez zen euskara hutsean ari zen hedabiderik, eta euskararen erabilera apaltzen ari zen. Estatuaren mendeko hedabideek Parisko berriak hurbiltzen zituzten etxe txokora, bertako gertakariak arrotz bilakatuta.
Euskara, sukaldetik uhinetara
Aitzindariek bazuten nolabaiteko esperientzia lehenagotik. Bordeleko Unibertsitatean, irrati pirata bat sortu zuten, eta Jojo Bidart (Baigorri, 1956) gaztea haien adiskidea zen. Han ikusi zuen irrati bat teknikoki egitea posible zela, baina, haren hitzetan, egiazki Radio Adour-Navarren parte hartuz konturatu zen, baita besteak ere, irratiak zer inpaktu zuen herritarrengan: “Orduan ohartu ginen euskarazko irrati bat beharrezkoa zela, euskararen mesederako sekulako tresna izaten ahal zela”. Bidartek dioenez, hastapenean bi xede zituzten: “Batetik, euskaraz eginen zuen irrati bat sortzea, eta, bestetik, Ipar Euskal Herriko barnealdeko tokiko gaurkotasunaren berri ematea”. Horrela, urte hartan berean, talde bat Irulegiko Menta etxaldean biltzen hasi zen, eta, handik gutxira, estudioa plantatu zuten etxeko ganbera batean.
Hasieran, urteetako zapalkuntza linguistikoaren ondorioz, euskara sukalde txokoetan baztertua zen. Hala, jendeak uste zuen “gai garrantzitsuak” euskaraz adieraztea ezinezkoa zela. Luxi Oxandabaratz irratiaren sortzaileetakoaren hitzetan, “etxeko kontuak alde batera utzita, bestelako gauzez mintzatzeko frantsesa erabili behar zela uste genuen. Baina irratiak erakutsi zigun edozertaz, preseski, mintzatzen ahal ginela euskaraz”. Era berean, euskararen isolamendua haustea erdietsi zuten. Bidartek dioenez, “euskaldunon arteko lotura egin zuen irratiak”. Sukaldeak, arditegiak, lantegiak… euskararen gune ziren horiek batu zituen, eta hiztun komunitatea trinkotu.

Artikuluaren zati hau bakarrik  harpidunek ikus dezakete. Mesedez, hemen klikatu harpidetza egiteko eta artikulu osoa ikusi ahal izateko.


Elkarrizketa/erreportaje osoa irakurri nahi duzu? Hil honetako aldizkaria salgai dago kioskoetan; era berean, harpidetza egin dezakezu: digitala nahiz paperekoa. Klikatu hemen.

Harpidedunentzako sarbidea:

Gogora nazazu

Hil honetako AIZU! aldizkarian erreportaje gehiago aurkituko dituzu. Horrez gain, “Ez da hain fazila” gehigarria ere eskura dezakezu. Hainbat eduki biltzen ditu: "Galde Debalde?" ataltxoa gramatika-zalantzak argitzeko, denbora-pasak, lehiaketak... Kioskoetan salgai, harpidetza ere egin dezakezu, digitala nahiz paperekoa. Klikatu hemen.